اسکناس‌ها

خردترین ارزش اسمی نخستین سری بانک ملی؛ سبز تیره روی زمینهٔ چندرنگ با پرترهٔ رضاشاه در سمت چپ.

قهوه‌ای روی زمینهٔ چندرنگ، با پرترهٔ رضاشاه با کلاه بلند در سمت راست. این اسکناس ۱۰ ریالی با شمارهٔ Pick 19a و تاریخ ۱۳۱۱ هجری قمری (۱۹۳۲ م) در چاپخانهٔ American Bank Note Company چاپ شد.

دومین سری بانک ملی با پرترهٔ سه‌رخ رضاشاه رو به چپ. این سری هفت ارزش اسمی دارد و نخستین بار اسکناس ۱۰۰۰ ریالی در آن منتشر شده است.

فهرست ساختاری سری‌های بانک ملی ایران با محدودهٔ شمارهٔ Pick هر سری. این فهرست نقشهٔ راه تکمیل پایگاه است: هر سری تا زمانی که ارزش‌های اسمی آن با دو منبع مستقل مقابله نشود، «در دست مقابله» می‌ماند.

از ۱۳۳۹ ش انتشار اسکناس به بانک مرکزی ایران منتقل شد. سری‌های دههٔ ۱۳۵۰ شامل ارزش‌های بالای ۵۰۰۰ و ۱۰۰۰۰ ریالی و یک اسکناس یادبود پنجاهمین سال پهلوی است.

بانک شاهنشاهی ایران از ۱۸۹۰ م تا ۱۹۳۲ م تنها ناشر اسکناس در ایران بود. اسکناس‌های آن به واحد تومان و «قابل پرداخت در» یک شهر معین صادر می‌شدند؛ همین نام شهر مهم‌ترین واریتهٔ گردآوری این دوره است.

پس از کناره‌گیری رضاشاه در ۱۳۲۰ ش، پرترهٔ شاه جوان جای پرترهٔ پدر را گرفت. از ۱۹۴۴ تا ۱۹۵۸ م شش سری متوالی منتشر شد و واحد ۲۰۰ ریالی نخستین بار در سری ۱۹۴۸–۱۹۵۱ ظاهر شد.

بانک مرکزی ایران از ۱۳۴۰ ش انتشار اسکناس را بر عهده گرفت. هشت سری متوالی تا انقلاب منتشر شد و ارزش‌های ۵۰۰۰ و ۱۰۰۰۰ ریالی نخستین بار در سری ۱۹۷۱ «پانل روشن» ظاهر شدند.

پس از انقلاب، تا آماده‌شدن طرح‌های تازه، موجودی اسکناس‌های دورهٔ پهلوی با یک نقش‌مایهٔ اسلیمی روی پرترهٔ شاه سورشارژ شد. سه موج پیاپی سورشارژ ثبت شده است و این اسکناس‌ها ردهٔ جداگانه‌ای در گردآوری‌اند…

از ۱۹۸۱ م طرح‌های کاملاً تازه و بدون پرترهٔ شاه منتشر شد. از ۱۹۹۲ م پرترهٔ آیت‌الله خمینی روی بیشتر ارزش‌ها نشست و تورم بلندمدت ارزش‌ها را تا ۱۰۰۰۰۰ ریال بالا برد.

واترمارک، نخ امنیتی، چاپ فرورفته، گیوشه و ویژگی‌های شمارهٔ سریال از عناصر قابل بررسی در بعضی اسکناس‌ها هستند. وجود، شکل و محل هر ویژگی باید از مرجع همان تیپ گرفته شود؛ همهٔ دوره‌ها یا چاپ‌ها این مجموع…

برخی سری‌های اسکناس ایران به چاپخانه‌های خارجی، از جمله Bradbury Wilkinson، American Bank Note Company، De La Rue و Harrison & Sons، نسبت داده شده‌اند. نام یا نشان چاپخانه در بعضی تیپ‌ها در حاشیه دیده…

واژه‌های Specimen، proof و cancelled به وضعیت‌ها و کارکردهای متفاوت اشاره می‌کنند، اما شکل نشانه‌گذاری میان ناشرها و دوره‌ها یکسان نیست. مهر، سوراخ، سریال یا تک‌رو بودن باید همراه سابقه و مرجع همان تی…

گواهی طلا سندی بود که دارنده را محق دریافت طلای سکه‌شده می‌کرد. نسخهٔ ۱۰ دلاری سری ۱۹۰۷ در مجموعهٔ ملی پول اسمیتسونین ثبت شده است.

اسکناس درشت ۵۰۰ روبل امپراتوری روسیه با تصویر پتر کبیر، از راه تجارت شمال ایران فراوان به مجموعه‌های ایرانی رسیده است. در کاتالوگ پیک با شماره‌های ۶ و ۱۴ فهرست شده است.

پنج پوندی بانک انگلستان، از ۲۰۱۶ م بر بستر پلیمری با پرترهٔ وینستون چرچیل در پشت؛ نمونهٔ روشن گذار از کاغذ به پلیمر.

پیکرهٔ اسکناس شیلینگ از ۱۹۴۵ تا ۲۰۰۲ م، که موزهٔ پول بانک ملی اتریش آن را سری‌به‌سری با تاریخ انتشار و ابطال ثبت کرده است.

سری روبل ۱۹۹۷ که پس از اصلاح پولی به جریان افتاد؛ مشخصات هر ارزش در پایگاه رسمی بانک مرکزی روسیه منتشر شده است.

سری‌های چاپ‌شده میان ۱۹۳۳ و ۱۹۵۸ م با پیکره‌های تمثیلی و پرترهٔ چهره‌های علمی و سیاسی؛ از زیباترین کارهای چاپخانهٔ بانک فرانسه.

روپیهٔ ویژهٔ کشورهای خلیج فارس که بانک ذخیرهٔ هند برای مهار قاچاق طلا منتشر کرد؛ از ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۶ م (در عمان تا ۱۹۷۰).

پس از قانون ۷۲/۱۹۵۶، بانک مرکزی عراق جانشین بانک ملی عراق شد و نخستین اسکناس‌های به نام خود را در پایان دههٔ ۱۹۵۰ منتشر کرد.

اسکناس افغانی از بانک مرکزی افغانستان؛ اصلاح پولی ۲۰۰۲ م به دورهٔ گردش هم‌زمان پول‌های رقیب پایان داد.

سری E اسکناس ژاپن با سه ارزش ۱۰۰۰، ۵۰۰۰ و ۱۰٬۰۰۰ ین؛ مشخصات آن را خود بانک ژاپن و ادارهٔ چاپ ملی منتشر کرده‌اند.

استرالیا نخستین کشوری بود که اسکناس پلیمری به گردش گذاشت؛ موزهٔ بانک ذخیرهٔ استرالیا این نوآوری را زیر عنوان «سری نو، ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲–۱۹۹۶» ثبت کرده است.

اسکناس رسمی بانک اتریش–مجارستان با ارزش ده‌هزار کرون و تاریخ ۲ نوامبر ۱۹۱۸؛ تصویر، روی همین طرح را نشان می‌دهد، نه پول اضطراری محلی.

تیپ رسمی بیست‌شیلینگی بانک ملی اتریش با تاریخ انتشار ۱۲ آوریل ۱۹۴۸. تصویر این صفحه نمونهٔ دارای مهر MUSTER است؛ این مهر به نمونهٔ تصویرشده تعلق دارد، نه همهٔ اسکناس‌های در گردش.

اسکناس رسمی بانک ملی بلژیک با طراحی کنستان مونتالد. روی و پشت همین تیپ در یک تصویر کنار هم ثبت شده‌اند؛ دایرهٔ سفید مرکزی جای نقش‌آب لئوپولد اول است.

تیپ رسمی پانصدفرانکی بانک ملی بلژیک با تاریخ نمونهٔ ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۴۳؛ ارزش صد بلگا نیز بر همان اسکناس نوشته شده است. تصویر، روی همین تیپ را نشان می‌دهد.

تیپ رسمی یک کونتو رئال بانک برزیل با پرترهٔ پدرو اول، مربوط به قانون ۸ ژانویهٔ ۱۹۲۳. عکس این صفحه نمونهٔ دارای مهر MODELO است؛ نمونهٔ چاپی از اسکناس صادرشده متمایز است.

تیپ رسمی اسکناس Afs. 10 افغانی از «1978 Series» که د افغانستان بانک منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۱۵ × ۵۲ mm است.

تیپ رسمی اسکناس Afs. 500 افغانی از «1978 Series» که د افغانستان بانک منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۵۱ × ۶۶ mm است.

تیپ رسمی اسکناس Afs. 5,000 افغانی از «1978 Series» که د افغانستان بانک منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۶۵ × ۷۴ mm است.

تیپ رسمی اسکناس £5 پوند استرلینگ از «Current banknotes (Series G), all in polymer» که بانک انگلستان منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۲۵ × ۶۵ است. تاریخ انتشار در منبع: 13 September 2016 5 June 2…

تیپ رسمی اسکناس £20 پوند استرلینگ از «Current banknotes (Series G), all in polymer» که بانک انگلستان منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۳۹ × ۷۳ است. تاریخ انتشار در منبع: 20 February 2020 5 June 2…

تیپ رسمی اسکناس £50 پوند استرلینگ از «Current banknotes (Series G), all in polymer» که بانک انگلستان منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۴۶ × ۷۷ است. تاریخ انتشار در منبع: 23 June 2021 5 June 2024.

تیپ رسمی اسکناس 50 francs فرانک سوئیس از «1st series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۶۶ × ۱۰۳ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 20 June 1907.

تیپ رسمی اسکناس 100 francs فرانک سوئیس از «1st series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۸۳ × ۱۱۶ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 20 June 1907.

تیپ رسمی اسکناس 500 francs فرانک سوئیس از «1st series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۹۹ × ۱۲۶ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 20 June 1907.

تیپ رسمی اسکناس 1000 francs فرانک سوئیس از «1st series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۲۱۵ × ۱۳۲ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 20 June 1907.

تیپ رسمی اسکناس 10 francs فرانک سوئیس از «2nd series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۳۵ × ۸۲ mm است. تاریخ انتشار در منبع: —.

تیپ رسمی اسکناس 50 francs فرانک سوئیس از «4th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۶۷ × ۹۶ mm است. تاریخ انتشار در منبع: Never issued (reserve series).

تیپ رسمی اسکناس 100 francs فرانک سوئیس از «4th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۹۰ × ۱۰۶ mm است. تاریخ انتشار در منبع: Never issued (reserve series).

تیپ رسمی اسکناس 500 francs فرانک سوئیس از «4th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۲۱۰ × ۱۱۶ mm است. تاریخ انتشار در منبع: Never issued (reserve series).

تیپ رسمی اسکناس 1000 francs فرانک سوئیس از «4th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۲۲۸ × ۱۲۵ mm است. تاریخ انتشار در منبع: Never issued (reserve series)…

تیپ رسمی اسکناس 10 francs فرانک سوئیس از «5th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۳۷ × ۷۵ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 1 October 1956.

تیپ رسمی اسکناس 20 francs فرانک سوئیس از «5th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۵۵ × ۸۵ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 29 March 1956.

تیپ رسمی اسکناس 50 francs فرانک سوئیس از «5th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۷۳ × ۹۵ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 14 June 1957.

تیپ رسمی اسکناس 100 francs فرانک سوئیس از «5th series of Swiss banknotes» که بانک ملی سوئیس منتشر کرده است. ابعاد ثبت‌شده در منبع ۱۹۱ × ۱۰۵ mm است. تاریخ انتشار در منبع: 14 June 1957.