مبانی اسکناس‌شناسی

واترمارک، نخ امنیتی، چاپ برجستهٔ اینتاگلیو، طرح‌های ظریف گیوشه و شمارهٔ سریال، مجموعهٔ پایهٔ عناصر امنیتی اسکناس‌اند. شناخت این عناصر هم ابزار تشخیص اصالت است و هم کلید تفکیک چاپ‌های متفاوت یک سری.

تا پیش از راه‌اندازی چاپخانهٔ داخلی، اسکناس‌های ایران نزد چاپخانه‌های خارجی سفارش داده می‌شد؛ برجسته‌ترین آن‌ها Bradbury Wilkinson، American Bank Note Company، De La Rue و Harrison & Sons بودند. نام چاپخانه معمولاً در حاشیهٔ پایین اسکناس به‌صورت ریز درج می‌شود.

اسکناس نمونه (Specimen) برای معرفی به بانک‌ها و مقام‌ها چاپ می‌شود، ارزش قانونی ندارد و معمولاً سوراخ‌کاری یا مهر «نمونه» دارد. اسکناس آزمایشی (Proof) مرحلهٔ پیش از تولید است و اسکناس باطل‌شده، قلم خارج‌شده از گردش با سوراخ ابطال است.