روش کار و معیار اعتبار
این پایگاه بر یک اصل ساده استوار است: بهتر است هزار مدخلِ کاملاً پژوهیده داشته باشیم تا صد هزار صفحهٔ سست. هرجا شواهد معتبر نباشد، همین جمله نوشته می‌شود: «اطلاعات کافی و معتبر برای ثبت این مورد در پایگاه داده پیدا نشد.»
سطوح اعتبار
- تأییدشده
- بر پایهٔ منابع نهادی/موزه‌ای یا چند منبع تخصصی همسو.
- مستند
- بر پایهٔ کاتالوگ‌ها یا انتشارات تخصصی معتبر.
- محتمل
- بر پایهٔ منابع ثانویهٔ قابل‌اعتنا؛ نیازمند تأیید بیشتر.
- نامطمئن
- شواهد متناقض یا ناقص است.
- ثبت‌نشده
- شواهد معتبر کافی یافت نشد؛ به‌عنوان واقعیت منتشر نمی‌شود.
گردش کار پژوهش
- مرحلهٔ ۱ — منابع
شناسایی کاتالوگ‌های معتبر، پایگاه‌های موزه‌ای، آرشیو بانک مرکزی و انجمن‌های تخصصی.
- مرحلهٔ ۲ — رده‌بندی
ساخت درخت رده: رده ← زیررده ← دوره ← سری ← گونه ← واریته.
- مرحلهٔ ۳ — فهرست مادر
تعریف دامنهٔ سری و فهرست گونه‌های شناخته‌شده در مرجع مشخص؛ بخش‌های مقابله‌نشده باز می‌مانند.
- مرحلهٔ ۴ — مقابله
جست‌وجوی شاهد مستقل و ثبت اختلاف‌ها؛ وجود تنها یک رکورد منبع به‌معنی مقابلهٔ دو مرجع نیست.
- مرحلهٔ ۵ — ساخت صفحه
ثبت اطلاعاتِ دارای شاهد همراه سطح اعتبار و کاستی‌ها؛ انتشار صفحه به‌معنی کامل‌بودن سری نیست.
- مرحلهٔ ۶ — بازرسی
بررسی سال‌ها، ارزش‌های اسمی و واریته‌های جامانده، ارجاع‌های شکسته و ادعاهای بی‌منبع.
تیپ، واریته و نمونهٔ عکاسی‌شده
تیپ، طرح و مشخصات یک انتشار است؛ واریته تفاوت مستند در همان انتشار است. شمارهٔ سریال اسکناس، وزن یک سکهٔ فرسوده یا شمارهٔ موجودی موزه مشخصات یک نمونه‌اند و نباید به همهٔ تیپ تعمیم داده شوند. صفحات مفهومی و سری‌ها نیز لزوماً یک شیء منفرد را توصیف نمی‌کنند.
| سطح توصیف | موضوع ثبت | محدودیت شاهد |
|---|---|---|
| تیپ | طرح و مشخصات یک انتشار | ویژگی یک نمونه را نمی‌توان به همهٔ تیپ تعمیم داد. |
| واریته | تفاوت مستند در همان انتشار | تفاوت باید با مرجع یا عکسِ جزئیات مستند شود. |
| نمونهٔ عکاسی‌شده | شمارهٔ موجودی، سریال یا وزن همان شیء | عکس و اندازه‌ها فقط شاهد همان نمونه‌اند. |
سیاست تصویر
- تنها عکس واقعی: تصاویر موزه‌ای، آرشیوی و کریتیو کامانز با ثبت پروانه و مرجع.
- هیچ تصویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی به‌عنوان شیء تاریخی نمایش داده نمی‌شود.
- تصویری که قابل بازنشر آزاد نباشد کپی نمی‌شود؛ فقط پیوند مرجع می‌آید.
- عکس یک تیپ مشابه جای عکس تیپ مورد بحث نمی‌گیرد؛ نمونهٔ آموزشی باید صریحاً با نام و محدودیت خود معرفی شود.
- روی و پشت، مهر سربار و جزئیات باید با شناسهٔ منبع تطبیق داده شوند؛ تصویر رو و پشت شاهد واترمارک یا اصالت نمونهٔ دیگری نیست.
- وقتی عکسِ دقیق و قابل استناد در دسترس نیست، نبود تصویر اعلام می‌شود؛ تصویر تزئینی یا ساخته‌شده جای آن قرار نمی‌گیرد.
گزارش یک خطا چه شواهدی نیاز دارد؟
نشانی مدخل، عبارت یا تصویر مورد اختلاف، نشانی رکورد اصلی و محل دقیق شاهد در کاتالوگ را کنار هم نگه دارید. برای تصویر، نام فایل و شمارهٔ موجودی؛ برای خوانش، عکس جزئیات؛ و برای تاریخ، نوع تقویم را مشخص کنید. تا روشن شدن اختلاف، خوانش قبلی و پیشنهاد اصلاح دو ادعای جدا هستند.
- تصویر مورد اختلاف
- نشانی مدخل، نام فایل، شمارهٔ موجودی و پیوند رکورد اصلی
- خوانش کتیبه
- عبارت قبلی، پیشنهاد خوانش و عکس جزئیات همان شیء
- تاریخ‌گذاری
- تاریخ ثبت‌شده، نوع تقویم و محل دقیق شاهد در مرجع
- اختلاف کاتالوگ‌ها
- نام و ویرایش هر دو مرجع، شمارهٔ تیپ یا صفحه و هر دو ادعا
ادعای کامل‌بودن
این پایگاه هرگز نمی‌گوید «فهرست کامل همهٔ سکه‌های تاریخ». در عوض، برای هر دامنهٔ مشخص — مانند «سری ۱۳۱۱ بانک ملی ایران» — جدول بازرسی منتشر می‌شود که نشان می‌دهد چه چیزی ثبت شده و چه چیزی هنوز مقابله نشده است. نمونه: فهرست مادر سری‌های بانک ملی.