راهنمای درجه‌بندی
درجه‌بندی، وضعیت نگهداری یک شیء را توصیف می‌کند و هیچ ربطی به «گونه‌شناسی» ندارد. نخست باید مشخص شود شیء چیست و از کدام گونه است؛ درجه‌بندی گام بعدی است.
پاسخ کوتاه
- درجه‌بندی وضعیت چیست؟
- درجه‌بندی وضعیت نگهداری شیء را توصیف می‌کند و ربطی به گونه‌شناسی ندارد؛ نخست گونه مشخص می‌شود و درجه‌بندی گام بعدی است.
- مقیاس رایج درجه‌بندی سکه کدام است؟
- از Poor و Good تا Very Fine، Extremely Fine، About Uncirculated و Uncirculated (بانکی). Proof روش ضرب ویژه است، نه درجهٔ وضعیت.
- اسکناس بانکی (UNC) یعنی چه؟
- اسکناس بدون تا، بدون اثر انگشت و با گوشه‌های تیز. این توضیح‌ها خلاصه‌اند و گواهی درجه نیستند.
درجه‌بندی سکه
مقیاس رایج بین‌المللی با برابرنهاد فارسی.
| اصطلاح بین‌المللی | برابر فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Poor / Fair | بسیار فرسوده | طرح تنها تا حد تشخیص نوع سکه باقی مانده است. |
| Good (G) | فرسوده | کلیات طرح پیداست، جزئیات از بین رفته. |
| Very Good (VG) | نسبتاً فرسوده | کتیبه خوانا، برجستگی‌ها ساییده. |
| Fine (F) | متوسط | جزئیات اصلی دیده می‌شود، سایش یکنواخت. |
| Very Fine (VF) | خوب | بیشتر جزئیات سالم، سایش در نقاط برجسته. |
| Extremely Fine (EF/XF) | بسیار خوب | سایش جزئی، برق ضرب تا حدی باقی. |
| About Uncirculated (AU) | نزدیک به بانکی | اثر سایش فقط در بالاترین نقاط. |
| Uncirculated (UNC) / MS | بانکی | بدون گردش؛ خط‌های جابه‌جایی ممکن است دیده شود. |
| Proof | پروف | روش ضرب ویژه، نه درجهٔ وضعیت. |
درجه‌بندی توصیفی اسکناس
این توضیح‌ها خلاصه‌اند، نه گواهی درجه. استاندارد IBNS و مقیاس عددی PMG یک‌به‌یک معادل نیستند؛ نام مرجع، آثار تا، ترمیم و اصالت کاغذ را جدا ثبت کنید.
بدون تا، بدون اثر انگشت، گوشه‌های تیز
تقریباً بانکی با آثار اندک جابه‌جایی؛ نوع و شدت اثر را جدا ثبت کنید
آثار محدود گردش با کاغذ نسبتاً سالم؛ درجه فقط از شمارش تا تعیین نمی‌شود
آثار گردش و تا با وضعیت قابل مشاهده؛ سلامت و تمیزی نیز بررسی شود
تاهای متعدد، لبه‌های ساییده
پارگی لبه، لک، کاغذ نرم
درجه‌بندی تمبر
در تمبر، سه عامل جداگانه سنجیده می‌شود و نباید با هم ادغام شوند: وضعیت چسب (نو با چسب کامل، با رد شارنیه، بدون چسب)، مرکزیت طرح نسبت به دندانه‌ها، و سلامت دندانه‌ها. یک تمبر ممکن است چسب بی‌عیب ولی مرکزیت ضعیف داشته باشد.
| محور بررسی | آنچه جدا ثبت می‌شود |
|---|---|
| چسب Gum | چسب کامل، رد شارنیه یا بدون چسب؛ این وضعیت جای توصیف مرکزیت و دندانه را نمی‌گیرد. |
| مرکزیت Centering | جای طرح نسبت به حاشیه و دندانه‌ها؛ چسب بی‌عیب الزاماً به معنی مرکزیت خوب نیست. |
| دندانه Perforations | سلامت دندانه‌ها مستقل از چسب و مرکزیت توصیف می‌شود. |
گام‌های ثبت وضعیت
ترتیب پیشنهادی برای ثبت وضعیت، از شناسایی تا یادداشت نهایی.
- ۱شناسایی گونه
نخست نوع، صادرکننده و تاریخ را از منبع معتبر مشخص کنید.
- ۲نور و بزرگ‌نمایی
زیر نور مایل و با ذره‌بین هر دو رو را بررسی کنید.
- ۳سایش و آسیب جدا
سایش گردش را از ضربه، تمیزکاری یا ترمیم جدا یادداشت کنید.
- ۴نام مقیاس
درجه را همراه نام مقیاس یا مرجع به‌کاررفته ثبت کنید.
ایرادهایی که جدا ثبت می‌شوند
این موارد درجه را تعیین نمی‌کنند و باید جداگانه گزارش شوند.
- سکه
تمیزکاری، خراش، سوراخ، اثر نصب در زیورآلات، ترمیم لبه
- اسکناس
پارگی، وصله یا چسب، شستشو یا اتو، نوشته و مهر، سوراخ سنجاق
- تمبر
نازکی کاغذ، دندانهٔ کوتاه یا ترمیم‌شده، چسب دوباره، چین‌خوردگی
منابع این صفحه
- کاتالوگ استاندارد سکه‌های جهان (کراوزه)Standard Catalog of World CoinsChester L. Krause, Clifford Mishler; ed. George S. Cuhaj / Thomas Michael · Krause Publications
- کاتالوگ استاندارد اسکناس‌های جهان (پیک)Standard Catalog of World Paper Money (Pick)Albert Pick و ویراستاران بعدی · Krause Publications
- IBNS — استانداردهای درجه‌بندی اسکناسIBNS — Grading Standardsمشاهدهٔ منبع
- PMG — مقیاس درجه‌بندی اسکناسPMG — Grading Scaleمشاهدهٔ منبع
- کاتالوگ اسکاتScott Standard Postage Stamp CatalogueAmos Media