راهنمای اصالت‌سنجی
این صفحه دانش عمومی تشخیص را ارائه می‌کند و دربارهٔ هیچ فروشنده یا شیء مشخصی قضاوت نمی‌کند. برای هر گونه، نشانه‌های اختصاصی جعل در صفحهٔ همان مدخل ثبت می‌شود.
پاسخ کوتاه
- چگونه بفهمیم یک شیء کلکسیونی اصل است؟
- با چهار گام: ثبت پیش از قضاوت (عکس از دو رو، وزن و اندازه)، یافتن مدخل گونهٔ مرجع، مقایسهٔ دست‌کم سه ویژگی مستقل، و ثبت موارد نامطمئن برای نظر متخصص. هیچ نشانهٔ منفردی کافی نیست.
- رایج‌ترین نشانهٔ جعل سکه چیست؟
- بیشتر جعل‌های ریختگی وزن نادرست دارند؛ وزن و قطر را با مشخصات ثبت‌شدهٔ همان گونه مقایسه کنید. تغییر رقم سال و افزودن یا تراشیدن نشان ضرابخانه نیز از دست‌کاری‌های رایج است.
- آیا درخشیدن اسکناس زیر نور فرابنفش اصالت را ثابت می‌کند؟
- نه. واکنش زیر فرابنفش را فقط با راهنمای همان انتشار بسنجید؛ درخشیدن یا ندرخشیدن به‌تنهایی اصالت را ثابت نمی‌کند.
روند چهارمرحله‌ای بررسی
روندی که برای هر شیء، صرف‌نظر از رده، به کار می‌آید.
- ۱
ثبت پیش از قضاوت
از هر دو رو با نور یکنواخت عکس بگیرید و وزن، اندازه و نشانه‌ها را ثبت کنید.
- ۲
یافتن گونهٔ مرجع
مدخل همان گونه را در دانشنامه پیدا کنید و مشخصات ثبت‌شده را کنار شیء بگذارید.
- ۳
مقایسهٔ چند نشانه
هیچ نشانهٔ منفردی کافی نیست؛ دست‌کم سه ویژگی مستقل را مقایسه کنید.
- ۴
ثبت تردید
موارد نامطمئن را با همین عنوان ثبت کنید و نظر متخصص یا مؤسسهٔ معتبر را بخواهید.
سکه
- وزن و قطر را با مشخصات ثبت‌شدهٔ همان گونه مقایسه کنید؛ بیشتر جعل‌های ریختگی وزن نادرست دارند.
- حباب، درز ریختگی یا جزئیات غیرعادی نیازمند بررسی‌اند؛ سایش، خوردگی و ضرب ضعیف نیز ظاهر را تغییر می‌دهند و یک نشانه کافی نیست.
- تغییر رقم سال و افزودن یا تراشیدن نشان ضرابخانه از رایج‌ترین دست‌کاری‌هاست؛ اطراف ارقام را با ذره‌بین ۱۰ برابر ببینید.
اسکناس
- اگر انتشار دارای واترمارک است، آن را در نور عبوری با راهنمای ناشر مقایسه کنید؛ همهٔ اسکناس‌ها واترمارک ندارند.
- چاپ اینتاگلیو در انتشارهای دارای این روش می‌تواند برجسته حس شود؛ این نشانه را با ویژگی‌های دیگر همان سری بررسی کنید.
- واکنش کاغذ، الیاف و چاپ زیر فرابنفش را فقط با راهنمای همان انتشار بسنجید؛ درخشیدن یا ندرخشیدن به‌تنهایی اصالت را ثابت نمی‌کند.
تمبر
- برای انتشارات نخستین، نوع کلیشه و فاصلهٔ حروف مهم‌تر از رنگ است؛ رنگ با گذر زمان تغییر می‌کند.
- چسب دوباره‌زده‌شده (regummed) در لبه‌ها براقی غیرطبیعی دارد و دندانه‌ها را می‌پوشاند.
- دندانهٔ افزوده‌شده به تمبر بدون دندانه، اندازهٔ نامتقارن و حاشیهٔ بیش از حد باریک می‌سازد.
ساعت
- شمارهٔ سریال حرکت و قاب را جداگانه بررسی کنید؛ در بسیاری از ساعت‌ها قاب اصلی تعویض شده است.
- انگ عیار را با مقررات محل و دورهٔ تولید تطبیق دهید؛ نبود نشان انگلیسی روی قاب ساخته‌شده در کشور دیگر، به‌تنهایی جعل را ثابت نمی‌کند.
- صفحهٔ بازرنگ‌شده (redial) خط‌های چاپ نامنظم و فاصله‌گذاری نادرست اعداد دارد.
نشان و مدال
- روش ساخت (ضرب، ریخته‌گری یا مینای دستی) را با نمونه‌های مستند موزه‌ای همان نشان مقایسه کنید.
- روبان و سنجاق اغلب تعویض شده‌اند؛ اصالت روبان دربارهٔ خود نشان چیزی ثابت نمی‌کند.
- نشان سازنده یا عیار پشت نشان را با سازندگان شناخته‌شدهٔ آن دوره تطبیق دهید.
سند و دست‌نوشته
- جنس کاغذ، خطوط زنجیره‌ای و واترمارک را در نور عبوری با تاریخ ادعاشده بسنجید.
- مهر و طغرا را با اثرهای مستند همان دیوان یا شخص مقایسه کنید؛ مهرهای بازسازی‌شده رایج‌اند.
- رنگ مرکب، سایش هم‌سو با تاخوردگی‌ها و ترمیم‌های بعدی را جداگانه یادداشت کنید.
قلم خودنویس
- نشان سازنده روی بدنه، گیره و نوک را با کاتالوگ‌های سازنده در همان سال مقایسه کنید.
- نوک و سازوکار پرکردن ممکن است از قلم دیگری جایگزین شده باشد؛ هر قطعه را جدا ارزیابی کنید.
- ترک، تغییر رنگ و بازپرداخت بدنه را از نشانه‌های بازسازی جدا ثبت کنید.
نمونهٔ مقایسه‌ای
نمونهٔ مستند یک جعل شناخته‌شده از نخستین تمبرهای ایران.
شرح کامل تفاوت کلیشه‌ها در مدخل نخستین تمبرهای شیر ایران آمده است.
حد این راهنما
هیچ راهنمای متنی جای بررسی حضوری متخصص را نمی‌گیرد. برای اشیای مهم، گواهی مؤسسات معتبر درجه‌بندی یا نظر کارشناس مستقل لازم است.
منابع این صفحه
- انجمن مطالعات تمبرشناسی ایرانIran Philatelic Study Circle — Catalogمشاهدهٔ منبع
- Rainer Fuchs — Persia Lion Stamps, Bagheri Issueمشاهدهٔ منبع
- بانک مرکزی اروپا — ویژگی‌های امنیتی اسکناسEuropean Central Bank — Banknote security featuresمشاهدهٔ منبع
- انجمن بین‌المللی اسکناس‌شناسیInternational Bank Note Society (IBNS)مشاهدهٔ منبع
- NAWCC — National Association of Watch and Clock Collectorsمشاهدهٔ منبع
- راهنمای کامل ساعت‌ها — شوگارتThe Complete Price Guide to WatchesCooksey Shugart, Richard E. Gilbert, Tom Engle