نسخه‌شناسی

Codicology

مدخل‌های این رده

کاغذ در جهان ایرانی پیش از چاپ

تأییدشده
Paper in the Iranian world before printing

کاغذ از الیاف سلولزی ساخته می‌شود که در آب کوبیده، روی قالب توری جمع و سپس خشک می‌شود. پیش از رواج کاغذ، بخش بزرگی از اسناد دورهٔ هخامنشی بر لوح گلی نگهداری می‌شد. شناخت کاغذ پایهٔ تاریخ‌گذاری و نگهداری نسخه است.

جلدسازی و صحافی سنتی ایرانی

تأییدشده
Traditional Persian bookbinding

جلدهای سنتی جهان اسلام لبه‌هایی هم‌تراز با بدنهٔ متن و عطف همیشه تخت (بدون گردکردن) دارند. صنعتگران ایرانی گونه‌های تجملی ویژه‌ای بر پایهٔ الگوهای پیشین خاور نزدیک پدید آوردند. صحافی و جلدسازی افزون بر ساخت، شامل تزیین با کوبش و طلااندازی و مرمت جلدهای فرسوده است.

خوشنویسی نسخه: نسخ و نستعلیق

تأییدشده
Manuscript scripts: naskh and nastaliq

خوشنویسی فارسی از نظام نوشتاری عربی برآمده است. ابداع نستعلیق به‌طور سنتی به علی (میرعلی) تبریزی، خوشنویس سدهٔ هشتم هجری/چهاردهم میلادی و هم‌روزگار تیمور، نسبت داده می‌شود. قلم به‌کاررفته یکی از قرینه‌های تاریخ‌گذاری و محل کتابت است.

انجامه (خاتمه) نسخهٔ خطی

تأییدشده
Manuscript colophon

انجامه بخش پایانی نسخه است که نام کاتب، تاریخ و گاه محل اتمام کتابت را ثبت می‌کند و مهم‌ترین سند درونی برای تاریخ‌گذاری است. موزهٔ والترز نمونه‌های تاریخ‌دار متعددی را فهرست کرده است.