آیا سکه پهلوی نقره است؟ بررسی جنس و عیار
روی و پشت ۵۰۰۰ دینار رضاشاه، تیپ ۱۳۰۵–۱۳۰۶ ش
پدیدآور / مالک عکس: Heritage Auctions · پروانه: حق عکس نزد Heritage Auctions؛ در رکورد منبع پروانه‌ای اعلام نشده است
۵۰۰۰ دینار نقره — رضاشاه (۱۳۰۵–۱۳۰۶ ش) · منبع اصلی عکس و شرایط استفادهپاسخ کوتاه
بله، در دوره پهلوی سکههای نقره ضرب شدهاند که از جمله آن‌ها میتوان به سکه ۵۰۰۰ دینار رضاشاه با عیار نقره ۰٫۹۰۰ اشاره کرد [1]، [5]. با این حال، تمام سکههای پهلوی از نقره نیستند و در این دوره از فلزات دیگری مانند طلا با عیار ۰٫۹۰۰ و سایر آلیاژها نیز استفاده شده است [4].
بررسی جنس فلز: آیا سکه پهلوی نقره است؟
در دوره‌های مختلف ضرب سکه در ایران از فلزات گوناگونی استفاده شده است و در پاسخ به این پرسش که آیا سکه پهلوی نقره است، باید گفت برخی از تیپ‌های این دوره مشخصاً از جنس نقره هستند [1]، [4]. برای نمونه، بزرگ‌ترین سکه نقره در نخستین سال‌های حکومت پهلوی، سکه ۵۰۰۰ دینار رضاشاه است که پیش از اصلاح پولی ۱۳۱۰ در چارچوب نظام قران ضرب شد [1].
این سکه با نقره عیار ۰٫۹۰۰ ضرب شده و به عنوان یک سکه رایج ماشینی (پرسی) شناخته می‌شود [1]، [5]. البته نباید تصور کرد همه سکههای این سلسله از نقره هستند؛ برای مثال سکههای طلا با عیار ۰٫۹۰۰ نیز در دوره پهلوی رواج داشته‌اند [4].
مشخصات فنی سکه ۵۰۰۰ دینار نقره رضاشاه
سکه ۵۰۰۰ دینار نقره رضاشاه پهلوی دارای وزن ثبت‌شده ۲۳٫۰۲۵ گرم (یا ۲۳٫۰۲۵۱ گرم) و قطر ۳۶ میلیمتر است [1]، [5]. شکل این سکه گرد بوده و وزن نزدیک به ۲۳ گرمی به همراه قطر ۳۶ میلی‌متری، آن را از دیگر سکههای هم‌عصر مانند ۲۰۰۰ دینار که قطر ۲۷ میلیمتر و وزن ۹٫۲۱ گرم دارد جدا می‌سازد [1].
روی این سکه عبارت «رایج مملکت ایران / پنجهزار دینار» همراه با تاج کیانی دیده می‌شود و پشت آن شامل نشان شیر و خورشید است [5]. سال‌های ضرب ثبت‌شده برای این تیپ شامل ۱۳۰۴ و ۱۳۰۵ (و همچنین ۱۳۰۵–۱۳۰۶ شمسی برابر با ۱۹۲۵–۱۹۲۷ میلادی) گزارش شده است [1]، [5].
روش‌های بررسی و اعتبارسنجی جنس سکه
برای شناسایی سکههای نقره، تکیه بر رنگ یا تصاویر به‌هیچ‌وجه کافی نیست زیرا نور عکس، پاتین و روکش می‌توانند ظاهر فلز را تغییر دهند [4]. همچنین پاسخ به آهنربا تنها وجود ماده مغناطیسی را نشان می‌دهد و به‌تنهایی نمی‌تواند نوع آلیاژ یا اصالت سکه را اثبات کند [4].
بهترین روش اعتبارسنجی، مقایسه دقیق وزن، قطر، ضخامت و داده‌های متالورژیکی سکه با دامنه‌های ثبت‌شده در مراجع معتبر است [4]. افزون بر این، باید از انجام آزمون‌های مخرب مانند ایجاد خراش یا استفاده از اسید خودداری کرد، چرا که این آزمایش‌ها به سطح تاریخی سکه آسیب وارد می‌کنند [4].
پرسش‌های پرتکرار
- آیا تمام سکههای دوره پهلوی از جنس نقره هستند؟
- خیر؛ علاوه بر سکههای نقره (مانند ۵۰۰۰ دینار)، در دوره پهلوی سکههایی از جنس طلا با عیار ۰٫۹۰۰ و سایر ترکیبات فلزی نیز ضرب شدهاند [1]، [4].
- عیار و وزن سکه ۵۰۰۰ دینار نقره رضاشاه چقدر است؟
- این سکه از نقره با عیار ۰٫۹۰۰ ساخته شده و وزن آن ۲۳٫۰۲۵۱ گرم (نزدیک به ۲۳ گرم) با قطر ۳۶ میلیمتر است [1]، [5].
- چگونه میتوان جنس نقره سکه را بدون آسیب زدن به آن بررسی کرد؟
- با اندازهگیری دقیق وزن، قطر و ضخامت و تطبیق آن با مشخصات کاتالوگ مرجع؛ آزمایشهای مخرب مثل خط انداختن یا اسید به بافت تاریخی آسیب میزنند و رنگ عکس یا تست آهنربا نیز برای تشخیص آلیاژ کافی نیستند [4].
منابع این مقاله در کاتالوگ
- [1] ۵۰۰۰ دینار نقره — رضاشاه (۱۳۰۵–۱۳۰۶ ش) — 5000 Dinars, Reza Shah · شناسهٔ منبع: numista-iran، krause-world-coins
- [4] فلزها و آلیاژهای سکه — Coin metals and alloys · شناسهٔ منبع: krause-world-coins، numista-iran، ngc، met، ans-collection
- [5] ۵۰۰۰ دینار — رضاشاه پهلوی، ۱۹۲۵–۱۹۲۶ م — 5000 Dīnār - Rezā Pahlavī · شناسهٔ منبع: numista-iran، album-checklist، krause-world-coins
این مقاله فقط بر پایهٔ مدخل‌های بالا نوشته شده و قیمت یا ارزش بازاری اعلام نمی‌کند. برای جزئیات کامل، منابع اصلی و عکس‌ها به هر مدخل مراجعه کنید.