نظام پولی قاجار — نمای کلی
مستندQajar monetary system — overview
واحدهای پولی قاجار بر پایهٔ قران نقره استوار بود: هر تومان برابر ۱۰ قران و هر قران برابر ۲۰ شاهی. سکه‌های طلا (تومان)، نقره (قران و اجزای آن) و مس (فلوس) هم‌زمان در گردش بودند و تا پیش از راه‌اندازی ضرابخانهٔ ماشینی تهران، ده‌ها ضرابخانهٔ ولایتی سکه‌های دست‌ضرب با تفاوت‌های محلی می‌زدند.
نوع مدخل: مفهوم / مرجع فنی
تصاویر مستند
شرح، صاحب عکس، رکورد اصلی و وضعیت حقوق اعلام‌شدهٔ هر تصویر جداگانه آمده است.
شرح مستند مدخل
این شرح از مشخصات ثبت‌شدهٔ همین مدخل بازنویسی شده است؛ ویژگی تازه یا برآوردی به آن افزوده نشده است.
ویژگی‌های ثبت‌شده: فلزها: طلا (تومان)، نقره (قران)، مس (فلوس).
سایر داده‌های ثبت‌شده: تومان: ۱۰ قران؛ قران: ۲۰ شاهی؛ شاهی: ۵۰ دینار؛ شیوهٔ ضرب: دست‌ضرب در دورهٔ نخست؛ ماشینی از اواخر دورهٔ ناصری.
شمارهٔ تیپ و داده‌های مرجع را جداگانه مقابله کنید؛ شباهت ظاهری تأیید اصالت نیست.
رابطهٔ واحدهای پولی قاجار
۱ تومان
۱۰ قران
۱ قران
۲۰ شاهی
۱ شاهی
۵۰ دینار
رابطهٔ حسابی واحدها طبق جدول این مدخل؛ نه قیمت فلز یا نرخ تبدیل بازار. منابع: Album، کاتالوگ جهانی سکه و ایرانیکا.
ساختار واحدها
| تومان | ۱۰ قران |
|---|---|
| قران | ۲۰ شاهی |
| شاهی | ۵۰ دینار |
| فلزها | طلا (تومان)، نقره (قران)، مس (فلوس) |
| شیوهٔ ضرب | دست‌ضرب در دورهٔ نخست؛ ماشینی از اواخر دورهٔ ناصری |
بازرسی کامل‌بودن
این جدول نشان می‌دهد کدام اقلام سری ثبت شده و کدام هنوز مقابله نشده است.
بازرسی پوشش پادشاهان قاجار
دامنه: مسکوکات ۱۱۷۴–۱۳۰۴ ش
| پادشاه | فلزهای ثبت‌شده در این پایگاه | وضعیت | اعتبار |
|---|---|---|---|
| فتحعلی‌شاه | نقره، مس | مدخل دارد | مستند |
| محمدشاه | نمای کلی | مدخل دارد | محتمل |
| ناصرالدین‌شاه | طلا، نقره، مس | مدخل دارد | مستند |
| مظفرالدین‌شاه | نمای کلی | مدخل دارد | محتمل |
| محمدعلی‌شاه | نمای کلی | مدخل دارد | محتمل |
| احمدشاه | نمای کلی | مدخل دارد | محتمل |
فهرست کامل تیپ‌ها، ضرابخانه‌ها و سال‌های هر پادشاه هنوز سطربه‌سطر با Album و KM مقابله نشده است؛ مشخصات عددی مقابله‌نشده ثبت نمی‌شود.
نشانه‌های شناسایی
نام و لقب پادشاه در متن روی سکه نوشته می‌شود؛ خواندن همین سطر سریع‌ترین راه تعیین دوره است.
نام ضرابخانه (دارالخلافه تهران، دارالسلطنه تبریز، مشهد مقدس، اصفهان، شیراز و…) معمولاً در پایین پشت سکه می‌آید.
تاریخ سکه‌های قاجار هجری قمری است، نه شمسی.