قلمکار (چیت)
تأییدشدهQalamkar block-printed textiles
واژهٔ فارسی «چیت» به پارچهٔ پنبه‌ای با نقش چاپی یا نقاشی‌شدهٔ چندرنگ گفته می‌شود و ریشهٔ واژهٔ انگلیسی chintz است. قلمکارسازی/چیت‌سازی فرایندی سنتی و چهاررنگ (سیاه، قرمز، زرد، آبی) است که چاپ قالبی با دندانه را با نقاشی مستقیم ترکیب می‌کند و در اصفهان، کاشان و یزد رواج داشته است.
نوع مدخل: مفهوم / مرجع فنی
تصاویر مستند
شرح، صاحب عکس، رکورد اصلی و وضعیت حقوق اعلام‌شدهٔ هر تصویر جداگانه آمده است.
دربارهٔ این مدخل
بازنویسی فارسی شرحِ مقالهٔ «قلم‌کاری» در ویکی‌پدیای فارسی؛ متن با کمک مدل زبانی از همان منبع برگردانده شده، هر جمله در بازبینی دوم با منبع سنجیده شده و هر عدد آن به‌طور خودکار با منبع مقابله شده است.
قلم‌کاری در دوره شاه عباس در قرن ۱۱ قمری به اوج رسید و در این دوره لباس‌های مردانه و زنانه از این پارچه‌ها تهیه می‌شد. فیلیس آکرمن در جلد سوم کتاب پوپ، سابقه این صنعت را به زمان غزنویان در قرون ۴ و ۵ هجری نسبت داده است. بازار قیصریه اصفهان در قرن ۱۰ هجری مرکز تجمع قلم‌کارسازان بود.
تفاوت اصلی میان قلم‌کاری اصیل و چیت‌سازی در نحوه اجرا است؛ قلم‌کاری اصیل با استفاده از قلم طراحی و رنگ‌آمیزی می‌شود، در حالی که چیت‌سازی با مهرهای چوبی برجسته انجام می‌گیرد. قالب‌های چوبی معمولاً از چوب درختانی مانند گلابی و زالزالک ساخته می‌شوند و برای تفکیک رنگ تا چهار رنگ به کار می‌روند.
پس از دوره صفویه و مشکلات ناشی از حمله افغان‌ها، کارگاه‌های تولید به شهر خورزوق منتقل شدند. امروزه بیش از ۱۰۰ کارگاه در دلیگان خورزوق فعال هستند که بیش از ۷۰ درصد تولید سفره قلمکار کشور را به شیوه سنتی با پارچه‌های کتان و رنگ‌های طبیعی انجام می‌دهند.
مقالهٔ اصلی — بازیابی ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ — پروانهٔ متن منبع: CC BY-SA 4.0. مقالهٔ دانشنامهٔ همگانی جای کاتالوگ تخصصی را نمی‌گیرد؛ داده‌های جدول و منابع زیر جداگانه سنجیده می‌شوند.
جزئیات تکمیلی رکورد منبع
| مقالهٔ مرجع ویکی‌پدیا | قلم‌کاری (fa) |
|---|---|
| رکورد بازیابی‌شده | https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%84%D9%85%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C |
| تاریخ بازیابی | 2026-10-27 |
نشانه‌های شناسایی
لبهٔ نقش در چاپ قالبی تکرارشونده است؛ نقاشی دستی تکرار دقیق ندارد.
رنگ‌های شیمیایی متأخر را با دندانه‌های سنتی اشتباه نگیرید.