سکه‌های خارجی

پوند طلای انگلیس، شناخته‌شده در ایران با نام «لیرهٔ انگلیسی»، یکی از پرگردش‌ترین سکه‌های طلای خارجی در بازار ایران است. مشخصات آن از ۱۸۱۷ م تاکنون بدون تغییر مانده است.

این سکهٔ نقرهٔ اتریشی قرن‌ها پول تجاری خلیج فارس، شبه‌جزیره و شرق آفریقا بود و در ایران نیز گردش داشت. نکتهٔ کلیدی آن این است که تاریخ روی سکه، سال ضرب نیست.

چهار دوکات طلای اتریش با طلای بسیار زرد و نازک‌بودن ورقه‌اش در بازار ایران شناخته می‌شود. نمونه‌های با تاریخ ۱۹۱۵ بازضرب رسمی‌اند و همچنان تولید می‌شوند.

درشت‌ترین سکهٔ نقرهٔ پادشاهی عراق در دورهٔ فیصل اول که در بازار مرزی و مجموعه‌های ایرانی دیده می‌شود.

روپیهٔ نقرهٔ هند بریتانیا در خلیج فارس و بنادر جنوبی ایران گردش گسترده داشت و در مجموعه‌های ایرانی فراوان است.

ین نقرهٔ میجی در دو اندازه ضرب شد و در کنار «دلار تجاری» ژاپن یکی از سکه‌های نقرهٔ تجارت آسیایی است.

سکهٔ طلای بیست فرانک فرانسه، پایهٔ نظام لاتین و از رایج‌ترین سکه‌های طلای اروپایی در بازار ایران.

سکهٔ طلای بیست مارک امپراتوری آلمان با تصویر ویلهلم دوم؛ از رواج رسمی آن در ۱۹۳۸ م جلوگیری شد.

سکهٔ طلای بیست فرانک سوئیس معروف به ورنلی، هم‌وزن و هم‌عیار ناپلئون فرانسه و بسیار رایج در معاملات طلای منطقه.

ضرابخانه‌های سیدنی، ملبورن و پرت از ۱۸۵۵ تا ۱۹۳۲ م سوورن طلا ضرب کردند. حرف کوچک ضرابخانه (S، M، P) کلید تفکیک این سکه‌ها از سوورن لندن است.

کروگرراند نخستین سکهٔ شمش طلای مدرن است؛ یک اونس طلای خالص در آلیاژ با مس که آن را سخت‌تر می‌کند.

دو خانوادهٔ دلار نقرهٔ آمریکا که در مجموعه‌های ایرانی نیز دیده می‌شوند؛ مورگان و سپس پیس‌دالر جانشین آن شد. مجموعهٔ ملی سکهٔ اسمیتسونین نمونه‌های مرجع آن‌ها را نگهداری می‌کند.

خردسکه‌های نقرهٔ پادشاهی عراق در پی تأسیس واحد دینار در ۱۹۳۱ م؛ همراه ریال نقره یک نظام کامل می‌سازند.

ریال نقرهٔ سعودی که در راه زیارت و تجارت خلیج فارس رواج داشت و در مجموعه‌های ایرانی فراوان است.

روبل نقرهٔ نیکلای دوم از ۱۸۹۵ تا ۱۹۱۵ م ضرب شد و در مرزهای شمالی ایران، آذربایجان و خراسان گردش داشت. کتیبهٔ عیار روی لبهٔ سکه یکی از کلیدهای اصالت‌سنجی آن است.

دلار نقرهٔ یوان شی‌کای، معروف به «فت‌من»، جانشین دلار مکزیکی در تجارت شرق آسیا شد. وزن دقیق آن میان منابع اختلاف دارد و باید با مرجع کاتالوگ سنجیده شود.

دلار تجاری بریتانیا از ۱۸۹۵ تا ۱۹۳۵ م برای تجارت شرق آسیا ضرب شد و جای پزوی مکزیکی را گرفت. این سکه چهرهٔ پادشاه ندارد؛ طرح آن برای پذیرش خارج از امپراتوری ساخته شده بود.

دلار تنگه‌ها از ۱۹۰۳ تا ۱۹۳۹ م ضرب شد و حلقهٔ واسط میان دلار تجاری بریتانیا و دلار مالایا و سنگاپور بعدی است.

هشت ریال، معروف به «تکهٔ هشت»، پول جهانی تجارت دریایی بود و در کنار تالر ماریا ترزا در خلیج فارس گردش داشت. واژهٔ «ریال» در بسیاری از کشورهای منطقه از همین سکه می‌آید.

نظام سکهٔ مغولی سه‌فلزی بود: مُهر طلا، روپیهٔ نقره و دام مسی. خوش‌نویسی فارسی روی این سکه‌ها آن‌ها را به سنت ضرب صفوی، افشاری و قاجاری پیوند می‌دهد.